Fundacja rodzinna — podatki, sukcesja i ochrona majątku firmy rodzinnej

Czym jest fundacja rodzinna

Fundacja rodzinna to osoba prawna, której zadaniem jest gromadzenie i zarządzanie majątkiem rodziny oraz wypłata świadczeń wskazanym osobom — beneficjentom. Działa w Polsce od 22 maja 2023 r. Fundator przekazuje do niej majątek (np. udziały w spółkach, nieruchomości, oszczędności), a fundacja zarządza nim według zasad zapisanych w statucie.

Po co przedsiębiorcy fundacja rodzinna

• Sukcesja bez paraliżu firmy — udziały w spółce należą do fundacji, więc po śmierci założyciela nie trafiają do wielu spadkobierców i nie blokują decyzji w spółce.
• Majątek w jednym miejscu — zasady zarządzania i wypłat ustala fundator w statucie, na lata i pokolenia.
• Korzyści podatkowe — dochody z dozwolonej działalności nie są opodatkowane do chwili wypłaty świadczeń.

Fundacja nie wyłącza roszczeń o zachowek, ale ustawa przewiduje dla nich szczególne zasady — warto je uwzględnić przy planowaniu.

Podatki w fundacji rodzinnej

• Wniesienie majątku do fundacji przez fundatora nie rodzi podatku dochodowego po stronie fundacji.
• Dochody z dozwolonej działalności (np. dywidendy, sprzedaż udziałów, najem) są zwolnione z CIT, dopóki pozostają w fundacji.
• 19% CIT dotyczy np. dochodów z najmu nieruchomości (mienia) wykorzystywanego przez beneficjenta (najemcę) do działalności gospodarczej.
• 15% CIT fundacja płaci od świadczeń wypłacanych beneficjentom oraz od mienia przekazanego przy jej rozwiązaniu.
• 25% CIT dotyczy dochodu z działalności niedozwolonej przez ustawę.
• Beneficjenci z najbliższej rodziny (tzw. grupa zerowa: małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, rodzeństwo itd.) są zwolnieni z PIT od świadczeń. Pozostali beneficjenci płacą PIT według stawek zależnych od stopnia pokrewieństwa.

Czym fundacja może się zajmować

Ustawa dopuszcza m.in.:

1. zbywanie mienia (o ile nie zostało nabyte wyłącznie w celu dalszej odsprzedaży),
2. najem, dzierżawę i podobne umowy,
3. posiadanie udziałów i akcji w spółkach oraz uczestnictwo w funduszach,
4. obrót papierami wartościowymi i instrumentami finansowymi,
5. udzielanie pożyczek spółkom, w których ma udziały, oraz beneficjentom.

Fundacja nie może prowadzić zwykłej działalności operacyjnej — np. produkcji czy handlu. Ten biznes zostaje w spółce, a fundacja jest jej właścicielem.

Jak założyć fundację rodzinną

1. Statut — określa beneficjentów, zasady wypłat, organy i sposób podejmowania decyzji.
2. Akt założycielski u notariusza (albo ustanowienie w testamencie).
3. Fundusz założycielski — co najmniej 100 000 zł.
4. Spis mienia wnoszonego do fundacji.
5. Wpis do rejestru fundacji rodzinnych prowadzonego przez Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim — dopiero z wpisem fundacja uzyskuje osobowość prawną.

Jak pomagam

Analizuję, czy fundacja rodzinna ma sens przy danej strukturze firmy i majątku, przygotowuję plan podatkowy wniesienia majątku i wypłat świadczeń oraz współpracuję z notariuszem przy statucie. Konsultacje prowadzę w Łodzi i online.